سرپلوس تیبا ۲۰ خار ABS؛ علائم خرابی، تعویض گردگیر و مقایسه برندها
· ۱۲ دقیقه مطالعه

اگر هنگام پیچیدن، بهخصوص با فرمان تقریباً کامل، از سمت چرخ صدای تقتق میآید، یکی از اولین مظنونها سرپلوس است. سرپلوس همان مفصل بیرونی پلوس در سمت چرخ است؛ نیرو را از گیربکس به چرخ میرساند و همزمان باید در زاویهی فرمان هم کار کند. وقتی گردگیر پاره شود، گریس بیرون میریزد و خاک و آب داخل مفصل میروند. اگر ادامه پیدا کند، مفصل فرسوده میشود و در پیچها صدا میدهد.
در این راهنما میخوانید سرپلوس چه کاری انجام میدهد، علائم خرابیش کدام است، چه موقع فقط تعویض گردگیر کافی است و چه موقع باید کل مفصل عوض شود. بعد سرپلوس ۲۰ خار ABS برند BLUE SKY سرچراغ را بررسی میکنیم، برندهای رایج بازار ایران را مقایسه میکنیم و برای خرید به تعداد خار و حلقه ABS دقت میدهیم.
سرپلوس چیست و چه کاری انجام میدهد؟
در خودروهای دیفرانسیل جلو مثل تیبا، ساینا و کوییک، نیروی موتور از گیربکس با یک محور پلوس به هر چرخ جلو میرسد. دو سر این محور مفصل دارد:
- سرپلوس (مفصل بیرونی، سمت چرخ): هنگام پیچیدن زاویه میگیرد و باید نیرو را بدون ضربه به توپی چرخ برساند.
- مشعلی یا سهشاخه (مفصل داخلی، سمت گیربکس): بیشتر تغییر طول محور را هنگام بالا و پایین رفتن تعلیق جبران میکند.
اگر صدای تقتق فقط هنگام پیچیدن و گاز دادن شنیده شود، معمولاً مشکل از سرپلوس است، نه از مشعلی. لرزش در شتابگیری مستقیم گاهی به مفصل داخلی مربوط است. تشخیص نهایی را به مکانیک بسپارید.
روی بسیاری از سرپلوسهای تیبا، ساینا و کوییک یک حلقهی دندانهدار به نام حلقه ABS هم هست. حسگر سرعت چرخ از روی همین حلقه میخواند. اگر حلقه خراب، ترکخورده یا با تعداد دندانه اشتباه باشد، چراغ ABS ممکن است روشن شود.
علائم خرابی سرپلوس تیبا
این نشانهها را جدی بگیرید:
- صدای تقتق ریتمیک هنگام پیچیدن: معمولاً با فرمان تقریباً کامل و همزمان با گاز دادن واضحتر میشود و با سرعت چرخ بالا و پایین میرود.
- پارگی یا ترک گردگیر و پاشیدن گریس: گریس سیاه روی رینگ، طبق یا داخل گلگیر دیده میشود.
- لرزش هنگام شتابگیری: مفصل لق شده و نیرو را ضربهای منتقل میکند.
- روشن شدن چراغ ABS: اگر حلقه آسیب دیده یا حسگر درست نمیخواند.
- صدای خشخش یا گیرکردن مفصل: آلودگی یا خشک شدن گریس داخل قطعه.
همهی صداهای تقتق از سرپلوس نیست. اگر خودرو ایستاده است و با چرخاندن فرمان صدا میآید، سیبک، طبق یا اتصالات فرمان هم مظنوناند. اگر صدا بیشتر روی دستانداز است، بوشها و موجگیر را هم باید دید. ## گردگیر را عوض کنیم یا کل سرپلوس را؟
گردگیر مثل یک پوشش لاستیکی، گریس را داخل مفصل نگه میدارد و از ورود خاک و آب جلوگیری میکند. پارگی گردگیر بهتنهایی به معنی خراب بودن کامل سرپلوس نیست، اما اگر نادیده گرفته شود معمولاً خیلی زود مفصل را از بین میبرد.

عکس: Ildar Sagdejev (Specious)، ویکیمدیا کامنز، CC BY-SA 4.0، بدون برش؛ تغییر اندازه. این عکس گردگیر ترکخوردهی یک خودروی دیگر است و فقط برای نشان دادن شکل خرابی آمده، نه قطعهی تیبا.
قاعدهی ساده این است:
- اگر گردگیر تازه پاره شده، گریس هنوز داخل است و صدایی نیست: معمولاً میشود فقط گردگیر، بستها و گریس مخصوص را عوض کرد. این کار را زود انجام دهید.
- اگر از قبل صدای تقتق شروع شده یا خاک و آب وارد مفصل شده: ساچمهها و قفسه ساییده شدهاند و تعویض گردگیر صدا را برنمیدارد. در این حالت باید خود سرپلوس عوض شود.
ادامه دادن با سرپلوس خراب خطرناک است. در موارد شدید مفصل ممکن است قفل یا جدا شود و انتقال نیرو به چرخ قطع شود.
سرپلوس را چطور بررسی کنیم؟
- بازدید گردگیر: فرمان را تا انتها به یک سمت بچرخانید تا گردگیر دیده شود. ترک، پارگی و رد گریس را جدی بگیرید.
- منبع صدا: در جای امن، با سرعت خیلی کم پیچ بزنید و ببینید صدا با گاز و زاویهی فرمان تغییر میکند یا نه. معمولاً سمتی که فرمان به آن سمت است واضحتر صدا میدهد، ولی این بهتنهایی سمت خراب را قطعی نمیکند.
- لقی محور: مکانیک روی جک مناسب، پلوس را با دست تکان میدهد. لقی غیرعادی در محل سرپلوس یا مشعلی باید بررسی شود.
- حلقه و چراغ ABS: اگر چراغ ABS روشن است، حلقه و حسگر را هم ببینید. تشخیص نهایی با دیاگ و بازدید است.
اگر تجربه و ابزار این کار را ندارید، مهرهی سرپلوس و مجموعه پلوس را خودتان باز نکنید. مهره باید با گشتاور درست بسته شود و تنظیم بلبرینگ چرخ و حسگر ABS هم اهمیت دارد.
سرپلوس ۲۰ خار ABS برند BLUE SKY در سرچراغ
مشخصات زیر از صفحهی محصول سرچراغ گرفته شده است:
- نام: سرپلوس ۲۰ خار ABS بهینه BLUE SKY مناسب تیبا، تیبا ۲، ساینا و کوییک
- برند: BLUE SKY، نو
- نوع قطعه: سرپلوس؛ مفصل بیرونی سمت چرخ
- تعداد خار: ۲۰
- ویژگی: حلقه ABS
- سازگاری ثبتشده: تیبا و تیبا ۲، ساینا، کوییک
- قیمت در زمان نگارش: ۳٬۸۵۶٬۷۲۰ تومان
- موجودی: در زمان بررسی ناموجود بود؛ موجودی فروشگاه بهروز است و ممکن است بعداً تغییر کند
صفحهی محصول تأکید میکند عدد ۲۰ تعداد خارهای اتصال است، نه تعداد دندانههای حلقه ABS. تعداد دندانه حلقه در مشخصات نیامده است؛ پیش از نصب باید حلقه را با نمونهی بازشده و حسگر خودرو مطابقت دهید.
این محصول برای پراید معرفی نشده است. بعضی فروشگاهها سرپلوس ۲۰ خار ABS را برای پراید هم مینویسند، ولی پراید انواع ۱۹ خار، ۲۰ خار، ساده و ABS دارد. تا وقتی تعداد خار و حلقه با قطعهی خودروی خودتان یکی نباشد، این مدل را برای پراید نخرید.
سرپلوس 20 خار ABS بهینه BLUE SKY مناسب تیبا، تیبا ۲، ساینا و کوییکناموجود
عکس: تصویر کالای فروشگاه سرچراغ؛ مربوط به محصول معرفیشده. حلقهی دندانهدار ABS و شفت هزارخار در این عکس دیده میشود.
مقایسهی برندهای سرپلوس تیبا در بازار ایران
برندهایی که در فروشگاههای ایرانی برای سرپلوس ۲۰ خار ABS تیبا، ساینا و کوییک زیاد دیده میشوند اینها هستند. این مقایسه از صفحههای فروش و فهرستهای قیمت آمده، نه از آزمایش آزمایشگاهی، و قیمت دقیق هر برند را بهخاطر اختلاف فروشگاهها نمینویسم.
سایپا یدک (قطعه شرکتی)
- منشأ: برند قطعات یدکی سایپا. چند فروشگاه کد 104819 را برای سرپلوس سمت چرخ تیبا ۱، تیبا ۲، ساینا و کوییک معرفی کردهاند. یکی از همین منابع میگوید تیبا ۱ سیستم ABS دارد و باید مدل حلقهدار خریده شود.
- اعتبار: برای مالک تیبا و ساینا، مسیر شرکتی معمولاً قابل پیگیریتر است و امکان فاکتور و ضمانت اصالت وجود دارد.
- سطح قیمت: معمولاً متوسط تا بالا، بالاتر از بسیاری از برندهای متفرقه.
- مناسب چه کسی: کسی که قطعهی شرکتی با قابلیت استعلام میخواهد.
عظام
- منشأ: تولیدکنندهی شناختهشدهی داخلی. در فهرستهای قیمت، سرپلوس ۲۰ خار ABS عظام برای تیبا عرضه شده است.
- اعتبار: نام برند در بازار ایران جا افتاده است، ولی کیفیت هر سری را باید از روی بستهبندی، گارانتی و نظر تعمیرکار همان قطعه سنجید، نه فقط از روی اسم.
- سطح قیمت: معمولاً در ردهی متوسط تا بالا.
- مناسب چه کسی: کسی که برند داخلی آشنا میخواهد و به گارانتی فروشنده اهمیت میدهد.
هرینگتون و برندهای وارداتی مشابه
- منشأ: هرینگتون (Herington) در فروشگاههای ایرانی بهعنوان سرپلوس ۲۰ خار ABS برای تیبا، ساینا و کوییک زیاد دیده میشود. GKN یک سازندهی معتبر جهانی مفصل پلوس است، اما در بررسی فروشگاههای ایرانی، موجودی مشخص و رایجی از سرپلوس GKN مخصوص تیبا پیدا نکردم. برند «هانلی» هم در همین جستجوها بهصورت گسترده دیده نشد.
- اعتبار: وارداتی بودن بهتنهایی اصالت یا دوام را ثابت نمیکند. جعبه، کد فنی، حلقه ABS و گارانتی فروشنده مهمتر از اسم روی کارتن است.
- سطح قیمت: بسته به برند و فروشنده فرق زیادی دارد؛ بعضی مدلهای وارداتی از نمونههای شرکتی هم گرانتر عرضه میشوند.
- مناسب چه کسی: کسی که مدل وارداتی میخواهد و از فروشندهی معتبر با امکان مرجوعی میخرد.
BLUE SKY
- منشأ: برند افترمارکتی که در سرچراغ روی همین سرپلوس ۲۰ خار ABS عرضه شده است. در منابع عمومی بررسیشده، اطلاعات مستقلی از کارخانه، کشور سازنده یا سابقهی دوام این برند پیدا نشد.
- اعتبار: باید با ظاهر ساخت، تطبیق تعداد خار و حلقه، و گارانتی فروشنده سنجیده شود، نه با شهرت عمومی.
- سطح قیمت: قیمت اعلامشده در سرچراغ در زمان نگارش در ردهی متوسط بازار این قطعه قرار دارد، ولی چون موجود نبود، قیمت نهایی را از صفحه چک کنید.
- مناسب چه کسی: کسی که سرپلوس ۲۰ خار ABS برای تیبا، ساینا یا کوییک میخواهد و از فروشگاه معتبر با امکان مرجوعی میخرد.
برندهای داخلی دیگری مثل امید فنر و توس هم مدل ۲۰ خار، گاهی ساده و گاهی ABS، عرضه میکنند. نوع ABS و تعداد خار را جدا چک کنید.
نمونهی بیکیفیت یا اشتباه را چطور تشخیص دهیم؟
- جعبه باید برند، مدل خودرو و تعداد خار را واضح نوشته باشد.
- هزارخاری باید منظم و بدون پلیسه باشد و دقیق روی پلوس بنشیند.
- حلقه ABS باید دندانههای سالم و یکنواخت داشته باشد؛ دندانه پریده یا حلقه ترکخورده رد شود.
- پک خوب معمولاً گردگیر، بست، گریس مخصوص و مهره دارد. در صفحهی این محصول محتویات پک ذکر نشده است؛ هنگام سفارش از پشتیبانی بپرسید.
- قیمت خیلی پایینتر از سطح بازار، بهخصوص وقتی اسم «اصل» روی جعبه باشد، مشکوک است.
راهنمای خرید؛ ۲۰ خار یا ۲۲ خار، ABS یا ساده
قبل از پرداخت اینها را با قطعهی بازشده یا با مکانیک چک کنید:
- تعداد خار: این محصول ۲۰ خار است. خارها محل اتصال سرپلوس به شفت پلوساند. ۱۹ خار با ۲۰ خار عوض نمیشود. سرپلوس ۲۲ خار معمولاً برای خودروهای دیگری مثل پژو ۴۰۵ است، نه برای تیبا.
- حلقه ABS: اگر خودرو ABS دارد، باید سرپلوس حلقهدار بگیرید. مدل ساده روی خودروی ABS معمولاً چراغ سیستم را روشن میکند و عملکرد ضدقفل را مختل میکند. اگر خودرو ABS ندارد، مدل حلقهدار را فقط با اطمینان از جا شدن درست بخرید؛ باز هم تطبیق با نمونه قدیمی مطمئنتر است.
- تعداد دندانه حلقه را با عدد ۲۰ اشتباه نگیرید. عدد ۲۰ تعداد خار است. تعداد دندانه حلقه را از روی قطعه قدیمی یا حسگر مطابقت دهید.
- خودرو: سازگاری ثبتشده تیبا، تیبا ۲، ساینا و کوییک است، نه پراید.
- سمت چپ و راست: در بیشتر این خانواده سرپلوس چپ و راست یکی است، ولی قبل از خرید از مکانیک یا پشتیبانی تأیید بگیرید.
اگر همزمان سرویسهای دیگر همین خودروها را انجام میدهید، راهنمای تسمه تایم پراید و تیبا و استپر موتور پراید و تیبا را هم ببینید.
نصب سرپلوس و نکات تعویض
تعویض سرپلوس کار حساسی است، چون به مهرهی محور، بلبرینگ چرخ و حسگر ABS مربوط میشود. این کار را به مکانیک باتجربه بسپارید. چند نکته که خوب است بدانید:
- قطعهی نو را از نظر تعداد خار، شکل شفت و حلقه ABS با قطعهی بازشده مقایسه کنید، بعد نصب کنید.
- از گریس مخصوص پلوس و گردگیر سالم با بست محکم استفاده کنید. گریس معمولی بهجای گریس پلوس توصیه نمیشود.
- مهره را با گشتاور اعلامشده در دفترچه یا دستور تعمیر ببندید؛ سفت کردن حدسی ممکن است به بلبرینگ چرخ آسیب بزند.
- حلقه ABS را ضربه نزنید و خم نکنید. فاصله حسگر باید درست باشد.
- بعد از نصب، چراغ ABS و صدای خودرو در یک پیچ آرام و ایمن بررسی شود.
- اگر فقط یک سمت صدا میدهد، همان سمت را عوض کنید؛ عوض کردن جفتی فقط وقتی لازم است که سمت دیگر هم آسیب دیده باشد.
سؤالات متداول درباره سرپلوس تیبا
صدای تقتق هنگام پیچیدن حتماً از سرپلوس است؟
اغلب وقتی صدا هنگام حرکت و گاز دادن در پیچ شنیده میشود، سرپلوس بیرونی مظنون اصلی است. اگر خودرو ایستاده صدا میدهد، جلوبندی و فرمان را هم باید دید.
گردگیر پاره شده؛ باید کل سرپلوس را عوض کنم؟
اگر پارگی تازه است و هنوز صدا و آلودگی داخل مفصل نیست، معمولاً تعویض گردگیر کافی است. اگر صدا شروع شده، خود سرپلوس را عوض کنید.
سرپلوس ۲۰ خار ABS به پراید میخورد؟
طبق صفحهی محصول سرچراغ، این مدل برای تیبا، تیبا ۲، ساینا و کوییک معرفی شده، نه پراید. پراید انواع ۱۹ و ۲۰ خار و ساده و ABS دارد؛ فقط با تطبیق دقیق قطعه تصمیم بگیرید.
فرق سرپلوس ABS و ساده چیست؟
مدل ABS حلقهی دندانهدار برای حسگر سرعت چرخ دارد. روی خودروی دارای سیستم ضدقفل باید همین نوع نصب شود، وگرنه چراغ ABS روشن میشود.
آیا سرپلوس ۲۲ خار برای تیبا است؟
خیر. این محصول ۲۰ خار است. مدل ۲۲ خار معمولاً برای خودروهای دیگری مثل پژو ۴۰۵ به کار میرود و جای این قطعه نصب نمیشود.
جمعبندی
سرپلوس قطعهی کوچک اما مهمی در انتقال نیرو به چرخ جلو است. صدای تقتق در پیچ و پارگی گردگیر را جدی بگیرید. اگر گردگیر تازه پاره شده، زود عوضش کنید؛ اگر مفصل صدا میدهد، خود سرپلوس را عوض کنید.
برای تیبا، تیبا ۲، ساینا و کوییک باید تعداد خار و نوع حلقه ABS با خودرو یکی باشد. سرپلوس BLUE SKY سرچراغ از نوع ۲۰ خار با حلقه ABS است و برای پراید معرفی نشده است. مشخصات و قیمت از صفحهی محصول گرفته شده و در زمان بررسی کالا ناموجود بود. پیش از خرید، موجودی را در صفحه ببینید و قطعه را با نمونهی خودرو مقایسه کنید.